[VIETKINGS-TOPPLUS] Bánh tráng phơi sương (Tây Ninh) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.207)

02-11-2026

(topplus.vn) Từ những hạt gạo quen thuộc, người dân Trảng Bàng đã tạo nên loại bánh tráng có độ mềm dẻo đặc trưng nhờ một kỹ thuật chế biến độc đáo: phơi bánh dưới sương đêm. Trải qua nhiều thế hệ, bánh tráng phơi sương Trảng Bàng không chỉ trở thành nguyên liệu quen thuộc trong những món cuốn đặc trưng của Tây Ninh mà còn là sản vật gắn với một làng nghề truyền thống được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, được du khách tìm mua làm quà sau mỗi chuyến đi.

 

Về nguồn gốc món bánh tráng phơi sương, bà con ở Tây Ninh nhiều người vẫn kể rằng, tương truyền rằng, ngày xưa có gia đình nọ đưa nhau từ miền Trung vào miệt Trảng Bàng thuộc trấn Gia Định sinh sống. Họ chọn nghề bánh tráng để mưu sinh. Lúc ấy, bánh tráng vẫn còn dùng bột gạo chứ chưa dùng tinh bột khoai mì như hiện nay nên thường dày và cứng, nướng ăn chứ không mềm để cuộn với thịt luộc, rau sống. Một buổi chiều, cô con dâu do quá mệt nên khi gom bánh khô vào nhà đã bỏ quên hai vỉ bánh ngoài góc rào. Sáng ra, mẹ chồng thấy vỉ bánh ẩm ướt, vốn sẽ bị "nằm mê" không ngon, liền định rầy la. Anh chồng thương vợ mới về nhà còn chưa quen nên ra gỡ những chiếc bánh mềm mại sương đêm ấy mang vào nhà và hái những lá rau quanh vườn rồi mời cả nhà cùng ăn. Không ngờ mọi người ăn đều tấm tắc khen ngon, bà mẹ không la rầy con dâu nữa và từ đó món "bánh tráng phơi sương" được khai sinh.

 

 

Điểm đặc biệt của bánh nằm ở sự kết hợp giữa nguyên liệu giản dị và kỹ thuật chế biến công phu. Bánh được làm chủ yếu từ bột gạo, tráng thành hai lớp mỏng rồi đem phơi nắng. Sau khi đạt độ khô thích hợp, bánh được nướng sơ trên lửa để tạo độ phồng và làm chín bánh. Công đoạn cuối cùng cũng là công đoạn quyết định đặc trưng của sản phẩm: những chiếc bánh sau khi nướng được đem ra phơi dưới sương đêm trong khoảng thời gian thích hợp. Hơi sương thấm vào bánh giúp bánh trở nên mềm, dẻo mà không cần nhúng nước trước khi sử dụng.

 

Gạo làm bánh phải là gạo mới, gạo ngon và không được pha trộn. Sau khi xay gạo xong bỏ thêm một lượng muối vừa phải tạo vị mặn cho bánh. 

 

Nghề nướng bánh đòi phải khéo léo, quay bánh đều cả 2 tay

 

Công đoạn phơi sương đòi hỏi người làm bánh phải có kinh nghiệm để xác định thời điểm và thời gian phơi phù hợp. Nếu bánh nhận chưa đủ hơi sương, độ dẻo và hương vị chưa đạt; ngược lại, phơi quá lâu có thể khiến bánh quá mềm, ẩm. Sau khi đạt độ mềm cần thiết, bánh được thu lại và đóng gói để giữ độ dẻo, mịn đặc trưng. Chính sự phụ thuộc vào thời tiết kết hợp với kinh nghiệm của người thợ đã tạo nên nét riêng của bánh tráng phơi sương Trảng Bàng.

 

 

Bánh tráng phơi sương không chỉ là một sản phẩm của làng nghề mà còn trở thành thành phần quan trọng trong một món ăn gắn với tên tuổi Trảng Bàng: bánh tráng cuốn thịt luộc hoặc bò tơ. Những miếng bánh mềm dẻo được dùng để cuốn thịt cùng bún, rau sống và nhiều loại rau rừng đặc trưng như quế vị, lá cách, đọt cóc, sao nhái... rồi chấm với mắm nêm hoặc nước chấm pha. Sự kết hợp giữa bánh tráng, thịt và rau tạo nên một món cuốn mang đậm đặc trưng ẩm thực Nam Bộ. Bên cạnh giá trị ẩm thực, bánh tráng phơi sương còn gắn với hoạt động bảo tồn và phát huy làng nghề. Ngày nay, một số công đoạn sản xuất đã được chuyên môn hóa giữa các hộ gia đình, nhưng kỹ thuật tráng bánh, nướng bánh và phơi sương truyền thống vẫn được duy trì. Nghề làm bánh không chỉ tạo ra sản phẩm phục vụ thị trường mà còn góp phần tạo sinh kế và duy trì sự gắn kết của cộng đồng làm nghề.

 

 

 

Sự gắn bó giữa bánh tráng phơi sương và du lịch cũng ngày càng rõ nét. Các chương trình trải nghiệm tại Tây Ninh đã đưa du khách đến tìm hiểu quy trình làm bánh, từ đó có thể trực tiếp quan sát những công đoạn vốn đòi hỏi nhiều kinh nghiệm của người thợ. Việc kết hợp giữa trải nghiệm làng nghề, thưởng thức món cuốn và mua sản phẩm về làm quà giúp bánh tráng phơi sương trở thành một phần của hành trình khám phá văn hóa địa phương.

 

 

Từ hạt gạo, bàn tay người thợ và sự đặc biệt của khí hậu Trảng Bàng, bánh tráng phơi sương đã trở thành một sản vật mang đậm dấu ấn vùng đất Tây Ninh. Một phần bánh mang về sau chuyến đi không chỉ là món ăn mà còn là câu chuyện về một nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ – nơi mỗi chiếc bánh chứa đựng sự khéo léo, kinh nghiệm và nét văn hóa ẩm thực của người dân địa phương.

--------------------------------------------------------------------

Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) phối hợp cùng Tổ chức TOP Việt Nam triển khai Hành trình đề cử TOP 100 quà tặng đặc sản tiêu biểu của 34 tỉnh, thành Việt Nam nhằm tôn vinh những sản vật đặc trưng gắn liền với điều kiện tự nhiên, văn hóa ẩm thực và đời sống bản địa của từng vùng miền. Hành trình hướng đến việc lựa chọn các đặc sản tiêu biểu có thể mua làm quà tặng du lịch, bảo đảm giá trị sử dụng, tính bản sắc, câu chuyện nguồn gốc rõ nét và khả năng đại diện cho hình ảnh địa phương, qua đó góp phần quảng bá điểm đến, kích cầu du lịch và lan tỏa tinh hoa đặc sản Việt Nam đến với du khách trong và ngoài nước.

Mỗi ngày, các bài đề cử sẽ được công bố rộng rãi trên hệ thống trang truyền thông chính thức của Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings). Ban quản lý hành trình rất mong nhận được sự quan tâm theo dõi của bạn đọc trong và ngoài nước nhằm tiếp tục quảng bá các giá trị đặc biệt của các tỉnh, thành nói riêng và Việt Nam nói chung.

Mọi thông tin xin liên hệ xin gửi về:

TỔ CHỨC KỶ LỤC VIỆT NAM - VIETKINGS

01 Đặng Văn Ngữ, Phường Phú Nhuận, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (0283) 8 477 477

Đăng ký Kỷ lục: 0908 254 258 - 08 333 68 555

 

Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập; ảnh Internet)