TOP 100 Hồng bảo Kỷ lục Thế giới tại Việt Nam (P.73) Cầu Trường Tiền (Thừa Thiên Huế): Duyên dáng nét thơ chốn Thần Kinh – [VIETKINGS-TOPPLUS đề cử]

15-05-2024

(topplus.vn) Dòng sông Hương chảy trong lòng thành phố Huế hơn 100 năm đã soi bóng một cây cầu. Trải qua thăng trầm lịch sử, cho dù bây giờ và mai sau ở đất cố đô đã và sẽ có nhiều công trình bắc qua dòng sông này, nhưng đó là biểu tượng không thể thay thế với tên gọi: cầu Trường Tiền.

 

 

Cầu Trường Tiền nằm ở phía Nam thành phố Huế, thuộc phường Phú Lợi và phường Phú Hòa, nối liền hai bến bờ sông Hương, là biểu tượng của xứ Huế mộng mơ.

 

Cố đô Huế dù có bao công trình được xếp hạng di sản văn hóa thế giới; thì cầu Trường Tiền vẫn là một hình ảnh rạng ngời, tiêu biểu. Cây cầu mang dáng vóc nhẹ nhàng, mềm mại, uyển chuyển… như tâm hồn và tính cách dịu dàng, trầm lắng của người dân xứ Huế; như nét hiền hòa thơ mộng, trong trẻo của dòng Hương Giang.

 

Cầu Trường Tiền Huế được vua Thành Thái ban dụ chỉ xây dựng vào năm 1896 với mong muốn có một chiếc cầu sắt bắc qua dòng sông Hương để tiện cho người dân đi lại, buôn bán, giao thương…Tháng 4/1897, Toàn quyền Đông Dương Doumer đã đến Huế để bàn bạc với triều đình nhằm đầu tư xây dựng một công trình bền vững lâu dài. 

 

Một trong những hình ảnh đầu tiên chụp cầu Trường Tiền

 

Vua Thành Thái là người đặt những viên đá đầu tiên khi xây dựng cầu. Sau 2 năm ròng rã, vào năm 1899, cây cầu dài 402,60m với 6 nhịp dầm thép có hình dáng vành lược, khẩu độ mỗi nhịp 67m, lòng cầu rộng 6m, nền lát gỗ lim chính thức được hoàn thành.

 

Cầu Trường Tiền gồm sáu nhịp và 12 vài kết với nhau tạo thành 6 cặp, như câu hát “Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp…” đã trở nên quen thuộc với bao thế hệ người Huế. Cầu có chiều dài 400 mét, nếu tính cả đường dẫn thì độ dài cây cầu là 453 mét. Lòng cầu có chiều rộng 6 mét, sau này được xây dựng phân cách để có lề dành cho người đi bộ.

 

Trường Tiền đi vào trong lòng người Huế sâu sắc nhất là hình dáng cây cầu vào thời vua Bảo Đại, với 10 cái ban công ngắm cảnh và hành lang đi bộ cho người đi xe đạp, đi bộ. 10 ban công là nơi người và phương tiện có thể tránh nhau. Những người gánh hàng rong qua cầu, lúc mệt cũng ghé chân vào. Và một trong hình ảnh đẹp nhất của cầu Trường Tiền là những thiếu nữ với tà áo dài đi qua cầu, dừng lại ở ban công ngắm cảnh sông Hương.

 

Đây cũng là một trong những cây cầu đầu tiên được xây dựng ở Đông Dương vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX theo kỹ thuật và vật liệu mới của phương Tây với kết cấu thép. Trước đó những cây cầu được xây dựng đều là công trình ngắn, bằng vật liệu tre, gỗ… không bền vững. Thủa ban đầu, tên chính thức của cây cầu thép bắc qua sông Hương là Thành Thái, rồi Clémenceau, Nguyễn Hoàng... Nhưng vì ngày trước đối diện phía tả ngạn của cầu có một xưởng đúc tiền của Triều Nguyễn, nên người dân nơi đây quen gọi là cầu Trường Tiền.

 

 

Cây cầu đã trải qua nhiều lần đổi tên

 

Kể từ khi được xây dựng cho đến nay cây cầu Trường Tiền đã ba lần sập đổ. Lần đầu tiên cầu gãy là vào năm 1904 do tác động của cơn bão lịch sử. Lần thứ hai là vào năm 1946, lần này cầu sập do chủ trương của kháng chiến phải chặn đường quân Pháp nên đã dùng thuốc nổ làm sập tới hơn 3 mét cầu. Lần thứ ba là vào năm 1968, cầu sập do một tấn thuốc bom của quân Mỹ thả xuống, đã phá hủy hoàn toàn trụ cầu thứ 3 và hư hại nghiêm trọng trụ cầu thứ 4.  Sau đó cầu đã được trùng tu quy mô lớn, lấy lại sự chắc chắn và cả vẻ đẹp mộng mơ hòa nhập với dòng sông Hương duyên dáng. Cho đến nay cầu Trường Tiền đã hơn 50 năm vững vàng và vẫn đảm bảo an toàn cho mọi phương tiện qua lại. 

 

Kể từ khi Trường Tiền hoàn thành vào năm 1899, người dân xứ Huế đã ba lần chứng kiến cây cầu này đổ sập xuống dòng sông Hương.

 

Dẫu trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, dẫu có nhiều đổi thay thì cầu Trường Tiền vẫn soi bóng trên dòng Hương Giang hơn một trăm năm qua, cầu Trường Tiền vẫn là một biểu tượng đẹp lãng mạn của đất cố đô, là một nét thơ xứ Huế. Hình dáng mềm mại, duyên dáng của cây cầu trong khung cảnh thơ mộng đã gợi nên nhiều cảm xúc cho các văn nhân thi sĩ:

“Cầu Trường Tiền sáu vài mười hai nhịp
Em theo không kịp, tội lắm em anh ơi!
Bấy lâu mang tiếng chịu lời
Anh có xa em đi nữa, cũng tại ông trời nên xa”

(Ca dao – cũng có tài liệu cho rằng đây là thơ của ông Hoàng giáp Đỗ Huy Liêu, người Nam Định, sáng tác)


Năm 1941, trong thời gian lưu lạc tới xứ Huế, thi sĩ Nguyễn Bính đã ví nét cong cong của nhịp cầu cùng màu sơn nhũ bạc (nguyên bản) như hình ảnh của chiếc lược ngà:

“…Cầu cong như chiếc lược ngà
Sông dài mái tóc cung nga buông hờ…”
(Vài nét Huế - Nguyễn Bính)

 

Nhắc đến xứ sở ‘chiếc nón bài thơ’, nhiều người dân bản địa vẫn không giấu được sự tự hào khi nói về chiếc cầu cổ kính, lặng lẽ soi bóng nơi dòng sông Hương bốn mùa xanh trong - thơ mộng. Người Huế yêu quý Trường Tiền đến nỗi, họ đã ưu ái gắn hình ảnh cây cầu vào không ít tác phẩm thơ ca, phim ảnh cho đến nhạc, họa.

 

Cầu Trường Tiền với tuổi đời và giá trị về văn hóa, từ lâu đã không còn chỉ đơn thuần là một cây cầu sắt thép vô tri vô giác. Thật kỳ lạ khi người ta nhận ra rằng càng ngày cây cầu lại càng mang nét đẹp uyển chuyển, nhẹ nhàng như chính xứ Huế và con người Huế. Dường như thời gian đã khiến cho nơi đây hòa mình một cách hoàn hảo vào Huế mộng mơ, trở thành linh hồn của mảnh đất cố đô.

 

Cầu Trường Tiền lung linh về đêm

 

Suốt hơn một trăm năm qua, cầu Trường Tiền đã nối đôi bờ sông Hương, là sự kết nối giữa kinh thành cổ kính, những cung điện vàng son, những kiến trúc trầm mặc rêu phong… ở bờ bắc với một thành phố mới phát triển, những nhà cao tầng hiện đại, những khu dân cư đông đúc nhộn nhịp đầy sức sống… ở bờ nam. Cây cầu mảnh mai ấy lại là sự kết nối đầy quan trọng và ý nghĩa của lịch sử, của quá khứ - hiện tại, và là niềm tin - khát vọng của tương lai.

 

Tà áo dài bên cầu Trường Tiền không thể thiếu mỗi lần du lịch Huế

 

------------------------------------------

 

 

 

Hồng bảo Kỷ lục được hiểu là những công trình Kỷ lục được thực hiện trong một thời gian dài, tích hợp những giá trị về kiến trúc, thẩm mỹ, văn hóa… để hình thành nên cho mai sau những di sản, đồng thời góp phần viết tiếp những câu chuyện mà cha ông đã gây dựng, từ đó góp phần định vị những giá trị địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung vươn tầm khu vực và thế giới, góp phần định hình, phát triển hình ảnh du lịch địa phương nói riêng và đất nước nói chung thông qua những công trình biểu tượng.

Hành trình tìm kiếm TOP 100 Hồng bảo Kỷ lục Thế giới tại Việt Nam được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) giao cho Trung tâm TOP Việt Nam triển khai và đề cử đến Viện Kỷ lục Thế giới (World Mark) với mong muốn góp phần nhận diện, định vị, quảng bá hình ảnh quốc gia – địa phương ra thế giới. Dự án là một hành trình dài hơi và có thể tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác trong mục tiêu chung tạo ra những thay đổi về kiến trúc cảnh quan hiện hữu và quan trọng hơn là góp phần tạo nên những giá trị chiều sâu về văn hóa điểm đến hay lịch sử gắn liền với điểm đến.


Diệu Phi – VietKings (tổng hợp và biên tập, ảnh Internet)