Top 100 ngôi chùa nổi tiếng sở hữu kỷ lục Việt Nam (P.64): Chùa Hiến (Tỉnh Hưng Yên)

10-08-2018

Chùa Hiến thuộc địa phận Phố Hiến Hạ, nay là đường Phố Hiến, phường Hồng Châu, thị xã Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên. Tương truyền chùa được xây dựng từ thời Trần do Tô Hiến Thành, quan đại thần nhà Lý hưng công xây dựng. Chùa Hiến có tên chữ Hán là “Thiên Ứng tự” theo niên hiệu Thiên Ứng của vua Trần Thái Tông (1232-1250).

 

 

 

Tại trung tâm Phố Hiến xưa là chùa Hiến, ngôi chùa được xây dựng cuối thời Lý, đầu thời Trần, trùng tu thời Nguyễn. Tên cổ xưa là chùa Hoa Dương thuộc làng Hoa Dương xưa, tên thường gọi là chùa Hiến. Tên hiệu Thiên Ứng Tự liên hiệu của vua Trần Thái Tông ( 1232- 1250 ) Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử và thiên nhiên cho đến nay Phố Hiến xưa – Thành phố Hưng Yên ngày nay vẫn còn và hiện diện các quần thể di tích lịch sử phong phú và đa dạng với những sản vật nổi tiếng. Chùa được xây dựng giữa khung cảnh thiên nhiên khoáng đạt. Trước mặt là cửa sông mênh mông đêm ngày ầm ì sóng vỗ, xung quanh là làng mạc, phố phường sầm uất . 

Chùa Hiến có bố cục kiến trúc kiểu “nội công ngoại quốc”, gồm tiền đường, thiêu hương, thượng điện và ba mặt là hành lang. Giữa thượng điện là tượng Quan Âm Nam Hải ở thế ngồi, có tám đôi tay, bố trí đăng đối. Đầu tượng đội mũ chạm hoa cúc, sen, phù dung. Phía trước là tượng tứ vị bồ tát ngồi trên tòa sen, khuôn mặt đầy đặn, trang nghiêm. Các pho tượng này đều có niên đại thế kỷ 19. Việc thượng điện đặt ban thờ nổi bật tượng Quan âm cùng tứ vị bồ tát thể hiện tâm lý sùng bái vị thần có nhiều phép cứu giúp chúng sinh trên sông, biển. Đây là đặc điểm khác biệt trong bố cục thờ tự của chùa Hiến so với các chùa khác.

Phía trước sân chùa Hiến có hai tấm bia đá lưu giữ nhiều tư liệu lịch sử nói lên quá trình tụ cư của thương cảng Phố Hiến. Tấm bia “Thiên ứng tự - Tân tự trùng tu thạch bi ký” niên đại Vĩnh Tộ thứ 7 (1625) và tấm bia “Thiên ứng tự - bia ký công đức trùng hưng” dựng năm Vĩnh Thịnh thứ 5 (1709).

 

Bia đá trước chùa

 

Chùa Hiến còn nổi tiếng có cây nhãn Tổ, chính xác ra tên gọi là cây nhãn tiến, nằm phía trước cửa chùa. Đây là cây nhãn đường phèn có dáng hình đẹp, mã lụa, quả to, cùi dày, hương vị thơm ngon đặc sắc nhất. Mỗi mùa nhãn chín, nhãn thường được chọn hái để dâng đức phật, cúng thần thành hoàng và để quan lại địa phương tiến vua. Thân cây chính đã già cỗi, bọ ruỗng, bị đổ chỉ còn một nhánh được đắp vun gốc, chăm sóc phát triển thành cây “hậu duệ”, hiện diện như một biểu tượng của giống nhãn đặc sản Phố Hiến - Hưng Yên. 

 

 

Đây là cây nhãn đường phèn có dáng hình đẹp, mã lụa, quả to, cùi dày, hương vị thơm ngon đặc sắc nhất. Mỗi mùa nhãn chín, nhãn thường được chọn hái để dâng đức Phật, cúng thần thành hoàng và để quan lại địa phương tiến vua. Thân cây chính trước đây do già cỗi, ruỗng, đổ chỉ còn một nhánh. Nhánh cây này được chùa và người dân chung quanh đắp đất vun vào gốc, chăm sóc phát triển thành cây "hậu duệ”, hiện diện như một biểu tượng của giống nhãn đặc sản Phố Hiến - Hưng Yên. Cây cao khoảng 5m, gốc có chu vi 1,82m.

 

 

Đặc điểm của cây nhãn tổ là năm nào cũng cho quả. Quả của cây này rất đều, tròn, hạt nhỏ, cùi dày, vị ngọt đượm, hương thơm mát nên dân gian còn gọi là nhãn đường phèn. Cây nhãn được Trung ương Hội làm vườn VN xác định trên 300 năm tuổi và ra quyết định công nhận số 232 ngày 10.10.1992.

Chùa Hiến tọa lạc tại Đường Phố Hiến – Phường Hồng Châu – Thành phố Hưng Yên hiện sở hữu kỷ lục: Ngôi chùa có cây nhãn tổ đầu tiên ở Việt Nam do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập.

 

theo kyluc