Top 100 ngôi chùa nổi tiếng sở hữu kỷ lục Việt Nam (P2): Chùa Xvayton (Tỉnh An Giang)

13-06-2018

Chùa Xvayton(Xà Tón) tọa lạc tại khóm 3, thị trấn Tri Tôn, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Đây là ngôi chùa tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc chùa tháp của người Khmer ở Nam Bộ, là ngôi chùa Khmer xưa nhất của tỉnh, và là nơi lưu giữ nhiều nhất về sách kinh lá tại Việt Nam.

Đối với đồng bào Khmer vùng Đồng bằng sông Cửu Long và An Giang, chùa là nơi thờ Phật, là trung tâm văn hóa, nơi gìn giữ những phong tục, tập quán, kiến trúc, điêu khắc, nghệ thuật dân tộc cổ truyền; nơi thanh niên và bà con dân tộc Khmer đến tu học để trở thành người có tri thức, đức hạnh và chăm chỉ lao động.

 

 

Các vị cao niên người Khmer và các vị sư sãi ở đây cho biết, chùa Xà Tón đã được xây dựng cách đây hơn 200 năm. Lúc đầu, chùa được dựng bằng gỗ, lợp lá, nền đất. Ngày xưa vùng Tri Tôn còn hoang vu, rậm rạp, dân cư rất thưa thớt. Trên những ngọn cây to cao nhiều cành, nhiều lá có từng đàn khỉ (Xvay) đu vào nhau, nối đuôi nhau mà chuyền đi (ton). Bà con Khmer dựng chùa thờ Phật ở đây và đặt tên chùa là Xvay-ton (biến âm thành Xà Tón cho dễ đọc).

 

 

Năm 1896 và 1933, chùa Xà Tón được xây dựng lại bằng gạch ngói, cột bằng gỗ câm-xe, nền chùa đắp cao 1,8m được xây bằng đá xanh. Giống như các chùa Khmer khác ở Đồng bằng sông Cửu Long, chùa Xà Tón cũng theo cùng một quy cách bố cục và kiến trúc thống nhất.

 

 

 

Chính điện chùa Xà Tón nằm ở trung tâm khu đất của chùa, được xây theo hướng đông tây có nóc nhọn và hai mái cong gợi hình ảnh nằm dài uốn cong của rắn thần Naga, tượng trưng cho sự bất diệt, dũng mãnh. Mái chính điện được dựng cao dần theo tam cấp, lợp ngói đỏ, xanh, vàng, trông rực rỡ dưới nắng. Chung quanh ngôi chính điện là các dãy tháp, kiểu thức thanh nhã tinh tế, vút dần lên cao, với các tượng nhỏ chung quanh và trên đỉnh là tượng thần Bayon bốn mặt bằng đá (thần sáng tạo). Trong các tháp này là hài cốt đã hỏa táng của các nhà tu hành ở chùa. Phía trước chùa có hồ lớn trồng hoa sen, hoa súng; bên trái chùa là hàng dừa trĩu quả và các cây cổ thụ cành là là rủ bóng xuống hàng tháp. Trong ngôi chính điện có tượng Phật lớn ngồi trên bệ cao. (Chỉ có một tượng Phật cao gần mái đặt ở chính điện). Trên các bức tường chung quanh có nhiều hình vẽ kể lại cuộc đời của Phật và các môn đồ, nhưng nay đã phai màu. Đằng trước tượng Phật còn có nhiều tượng nhỏ bằng bạc, bằng gỗ khá đặc sắc. Chính điện là nơi hành lễ, thuyết pháp, còn nơi học, nơi ở của các vị sư là những dãy nhà khác, có phần nhỏ hơn nhưng cũng có hai mái cong gập lại, có nóc nhọn và có hình tượng thần rắn Naga.

Hằng năm ở chùa Xà Tón có 5 ngày hội lớn: Lễ hội Chol Chhnam Thmay là lễ năm mới vào tháng Tư; lễ Pisát Bôchia là lễ nhớ ơn Phật, lễ Phật sinh vào rằm tháng Tư âm lịch; lễ Chol Neasa là lễ cấm ba tháng sư không ra khỏi chùa (từ rằm tháng Sáu đến rằm tháng Chín âm lịch); lễ Pha Chum Bênh, còn gọi là Đôlta là lễ thanh minh cúng ông bà, lễ tỏ lòng biết ơn tổ tiên; lễ Kà Thận là lễ sắm quần áo cho sư sãi, sắm vật dụng cho chùa hay cho trường làng. Vào những ngày đó, bà con Khmer đến chùa lễ Phật rất đông vui.

 

 

Chùa còn lưu giữ kinh lá (sách viết trên lá buông, còn gọi là Satra). Chữ kinh lá là chữ Khmer cổ. Kinh lá là Sách viết trên lá buông, còn gọi là Satra. Mỗi lá kinh có khoảng 5 hàng dọc, mỗi dòng viết được khoảng 20 chữ Khmer cổ. Như vậy mỗi lá kinh viết được trên 100 chữ, khi viết tải sang kinh sách tương đương dung lượng 5-6 trang sách. Kích thước chuẩn của kinh lá là 6 x 60cm, hoặc có thể ngắn hơn.

 

 

Độ dày mỏng trang sách tùy thuộc nội dung cốt truyện, nhiều tập hay một tập, nhưng thường bộ kinh lá không nặng, chỉ khoảng 1kg/ bộ. Nhờ dùng thứ lá đặc biệt, nên các kinh lá có thể tồn tại hàng trăm năm mà không bị mối mọt hay côn trùng cắn phá. Càng để lâu mặt lá càng bóng và chữ viết càng nổi rõ. Vào những ngày lễ Đôn ta (tháng 9), năm mới (tháng 4), cúng kỳ yên phum, sóc mừng hạt cơm mới (khi thu hoạch lúa xong), kinh lá được các sư cả ở chùa diễn đọc cho phật tử nghe. 

 

 

Chùa Xvayton hiện là nơi sở hữu kỷ lục: Ngôi chùa sở hữu nhiều bộ Kinh Lá nhất với số lượng hơn 150 bộ do Tổ chức Kỷ lục Việt Nam xác lập.


topplus

TOP 5 ĐỊA ĐẠOvietnam values
TOP 5 ĐỊA ĐẠOvietnam values