Hành trình tìm kiếm Top những đặc sản " tiến vua" của người Việt xưa ( Đề cử 1) Xoài Đá Trắng ( Phú Yên)

24-09-2017

Ngày nay, những cây xoài cổ thụ ở chùa Từ Quang hay còn gọi là chùa Đá Trắng (Phú Yên) ít khi kết trái, thế nhưng những huyền tích thiêng liêng xung quanh món “nhị bảo ngự thiện” này vẫn còn được lưu truyền trong dân gian.

 

Chùa Từ Quang hay còn gọi là chùa Đá Trắng (ở xã An Dân, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên) ra đời từ thời vua Quang Toản nhà Tây Sơn nhưng được vua Thành Thái nhà Nguyễn ban tứ sắc nhờ sự hiếm có, thơm ngon của xoài Đá Trắng.

 

Kết quả hình ảnh cho xoài đá trắng Phú yên

 

Chùa Đá Trắng tọa lạc ở đỉnh núi Xuân Đài, ở độ cao gần 100m so với mực nước biển, được bao quanh bằng những khối đá trắng càng tôn thêm vẻ lung linh kỳ bí của ngôi cổ tự hơn 200 năm tuổi này. Để có thể lên được chùa Đá Trắng, chúng tôi phải phải vượt qua được con dốc thoai thoải gần 1km, rộng 4m. Từ trong khuôn viên chùa, có thể phóng tầm mắt bao quát cả một vùng sơn thủy hữu tình.

Dù được xây dựng dưới thời vua Quang Toản nhà Tây Sơn, thế nhưng ngôi cổ tự này lại được các vua nhà Nguyễn hết sức yêu thích, không chỉ bởi đây là một công trình nghệ thuật có sự kết hợp giữa sự sắp đặt tài tình của tạo hóa cùng với bàn tay tài hoa của con người, mà còn do sự thơm ngon đặc biệt của những quả xoài Đá Trắng. Sự thơm ngon đặc biệt đó đã đi vào trong ca dao: “Xoài Đá Trắng, sắn Phường Lụa” (Phường Lụa là một địa danh khác ở Phú Yên, cách chùa Đá Trắng không xa).

Tương truyền rằng, trong những lần dừng chiến thuyền ở vịnh Xuân Đài trên đường hành quân đánh nhau với quân Tây Sơn, chúa Nguyễn Ánh đã có dịp thưởng thức xoài Đá Trắng và rất ưa thích. Vị ngọt thanh của nó không xoài ở đâu có được. Vì vậy, dưới triều Gia Long, cùng với lòn bon Quảng Nam, xoài Đá Trắng ở Phú Yên trở thành “nhị bảo ngự thiện”. Vào dịp Tết Đoan ngọ hàng năm, tỉnh Phú Yên phải mang dâng nhà vua từ 1.000 đến 2.000 trái.

Theo Đại đức Thích Chúc Thuận, vườn xoài ở đây xuất hiện trước cả khi dựng chùa. Nếu như các giống xoài khác đều ra hoa màu vàng thì xoài Đá Trắng ra hoa màu trắng, trái nhỏ, vỏ mỏng, cùi ngọt thanh, hương thơm bay xa, chín để được lâu. Vì xoài Đá Trắng quý hiếm nên có lúc quan huyện lệnh phải cắt cử sai nha canh giữ vườn xoài và ghi chép tỉ mỉ quá trình ra hoa, thụ trái, thu hoạch.

 

Kết quả hình ảnh cho xoài đá trắng Phú yên

 

Ngoài ra, quan tỉnh Phú Yên còn cử một đội quân chuyên lo vận chuyển xoài ra kinh đô Huế. Xoài được ủ cẩn thận vào giỏ tre lót lá sầu đông, làm sao lúc ngựa chở đến Huế thì cũng vừa chín vàng da. Nhà vua sẽ mở tiệc ngự thiện, thưởng thức xoài và chia lộc cho các quan đại thần.

 

Kết quả hình ảnh cho xoài đá trắng Phú yên

 

Năm 2013, cụm 20 cây xoài hơn 220 năm tuổi ở chùa Đá Trắng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là Cây di sản. Trước đây, loại xoài này dùng để tiến vua. Hơn chục năm nay, những cây xoài này có năm ra một vài trái, có năm không kết trái. Tỉnh Phú Yên đang tìm cách lưu giữ và nhân giống xoài quý hiếm này.

 

 

 

 

 

 


Bình Dương - Topplus.vn ( Tổng hợp - Hình: Internet)

 

Mobile Content 1
Mobile content 2
content2